و ديرها مانده بقاياى ايشانند بعد از آن حقتعالى اين آيه را نازل ساخت * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى گروه مؤمنان * ( لا تُحَرِّمُوا ) * حرام مكنيد بر خود * ( طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّه لَكُمْ ) * چيزهاى پاكيزه و لذيذ كه خداى بر شما حلال گردانيده و بعد از امر برفض جانب تفريط كه آن كسر نفس است و ترك شهوات نهى ميفرمايد از افراط در اين و اعتداء از حدود اللَّه بتحليل حرام او بقوله * ( وَلا تَعْتَدُوا ) * و تجاوز مكنيد از حدود الهى كه آنچه حرام ساخته شما آن را حلال كنيد بر خود و حرام گردانيد بر خود آنچه بر شما حلال ساخته پس آيه نافى باشد از تحريم ما احل اللَّه و تحليل ما حرم اللَّه و داعى اقتصاد بينهما * ( إِنَّ اللَّه ) * بدرستى كه خداى * ( لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) * دوست نميدارد آنان را كه از حد درگذرند از ابن عباس روايت است كه مردى نزد رسول ( ص ) آمد و گفت يا رسول اللَّه من ديشب پارهء گوشت خوردم در ميان شب مرا انتشار رنجه ميداشت و به جهت اين گوشت بر خود حرام كردم حقتعالى اين آيه فرستاد و او را از آن منع فرمود از ابى عبد اللَّه عليه السّلام مرويست كه آيه نازل شد در حق امير المؤمنين عليه السّلام و بلال و عثمان بن مظعون اما امير المؤمنين عليه السّلام سوگند خورد كه هرگز در شب خواب نكند الا ما شاء اللَّه و بلال قسم ياد كرد كه هيچ روزى روزه نگشايد و عثمان بن مظعون نيز سوگند خورد كه با هيچ زنى مباشرت نكند و در كنز آورده كه آيه دلالت بر چند چيز مىكند يكى آنكه جايز نيست ( تحريم ما احل اللَّه من الطيبات و اباحه ما حرم اللَّه من الخبائث ) دويم آنكه ترهب و تقشف از سنن اين شريعت نيست بلكه از سنن آن تناول طيبات و مستلذات محلَّله است سيم آنكه منعقد نمىشود عهد و يمين بر ترك مندوبات و نه بر ترك مباحى كه فعل آن اولى از ترك باشد و حقتعالى بعد از نهى از اين بر طريق اباحت امر فرموده ايشان را بر اكل ما احل اللَّه بقوله * ( وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه ) * و بخوريد آن چيزى را كه خداى روزى داده است شما را * ( حَلالًا طَيِّباً ) * روزى مباح و پاكيزه اگر گويند بمذهب صحيح و طريق حق روزى غير حلال نمىباشد پس تقييد آن بحلال چه فايده دارد گوئيم ذكر آن بر وجه تأكيد است كما قال وَكَلَّمَ اللَّه مُوسى تَكْلِيماً پس حلالا مفعول مطلق باشد به غير لفظ فعل از قبيل قعدت جلوسا و اينكه حقتعالى در موضع ديگر رزق را على اطلاقه ذكر فرموده و هو قوله وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ مصدق اينست كه روزى مرادف حلال است و تفصيل اين معنى در صدر سورة البقره سمت ذكر يافته * ( وَاتَّقُوا اللَّه ) * و بترسيد در تحريم ما احل اللَّه